Kuş gribi nedir?

İnsan ve diğer canlı türleri gibi kanatlı hayvanlarda gribe yakalanabiliyor. Kuş gribinin 15 ayrı çeşidi var. Bunlardan üç tanesi insanlarda da hastalık yapar. Alarma yol açan ve Türkiye'de de tespit edilmiş olan ise ölümcül kuş gribivirüsü H5N1 ailesinden gelen virüs. Göçmenkuşlar -özellikle de yaban ördekleri- virüsün doğal taşıyıcılarıdır. Bunlar hasta olmadan virüsü kilometrelerce taşıyabilirler. Bir kıtadan diğerkıtaya dışkılarıyla virüsü taşırlar. Kuş gribi virüsü en çok kümes hayvanlarını etkiler. Kuş gribi üst solunum yolu hastalığı gibi başlar, sürü halinde yaşayan kanatlı hayvanlar arasında çok hızlı yayılabilir ve bu nedenle çok yüksek oranda kanatlı ölümüyle sonuçlanabilir.

İnsanlara nasıl geçiyor?

Kuş gribi, hasta ve hastalıktan ölmüş hayvanlarla yakın temas halindeki insanlara bulaşabilir. Bu hayvanların gözyaşı, burun akıntısı, boğaz akıntısı veya dışkısıyla temas edenler de hastalığa yakalanabilir. Ayrıca bu atıklarla kirlenen yüzeylerle temas etmek ve bu virüsü solunum yoluyla almakla insanlara bulaştırabilir. Virüs insana geçtikten2-4 gün sonra hastalık ortaya çıkar.

İnsandan insana geçer mi?

Bu ihtimali doğrulayacak resmen açıklanmış ya da kanıtlanmış bilimsel bir veri yok. Ancak virüsün değişim geçirerek bir salgına yol açmasından korkuluyor. Ayrıca hastalık grip olan birinin aynı zamanda kuş gribi mikrobunu kapmasıyla insandan insana geçiş özelliği kazanabilir.Buna virüslerin seks yaparak mutasyona uğraması deniyor.

İnsanlardaki belirtileri neler?

Ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, öksürük, solunum güçlüğü ve zatürree gibi solunum sistemine ait belirtiler görülür. Ender de olsa karın ağrısı ve ishale de rastlanabilir. Gripten çok farklı bulgular değildir, burada önemli olan hastanın öyküsüdür. Hastanın kanatlı hayvanlarla yakın zamanda temasının olup olmaması, teşhisin konulmasında etkili olur.

Virüs ne kadar öldürücü?

Zamanında teşhis edilip tedaviye başlansa bile ölüm riski yüzde 58'i buluyor. Hastalığından dolayı hastaneye yatmak durumunda kalmış ve bu hastalık teşhisi konmuş insanların yüzde 58'i istatistiklere göre hayatını kaybediyor.Ancak bazı insanlar bu hastalığı ayakta bile geçirebiliyor, ancak bunun farkına varılmıyor.

Kuş gribinin aşısı var mı?

Henüz kesin sonuç veren bir aşı yok. Fakat kuş gribinin H5N1 türüne koruma sağlayan aşı prototipleri üzerinde çalışmalar devam ediyor.

Tedavisi var mı?

Oseltamivir ve zanamivir etken maddeli iki ilaç, piyasadaki isimleriyle "Tamiflu" ve "Relenza" kuş gribi virüsüne karşı etkili. Her iki antiviral ilacın ilk 48 saatte kullanılmasının yaşamsal önemi bulunuyor.

Tamiflu koruyucu mu?

Tamiflu aslında bir grip ilacıdır ancak yapılan araştırmalar kuş gribi üzerinde de etkili olduğunu gösterdi. Tamiflu hastalık başladıktan 24 saat ya da 36 saat içinde alındığında yararlı oluyor. Enfeksiyonun etkisini azaltıyor ancak iyileştirme sağlamıyor. Hastalığın kuluçka devri 2 ile 10 gün olduğundan aslında hastalığı ilk aşamada yakalayıp erken tedavi sürecine girmek zor oluyor. Ancak yüksek risk grubu içindekilere hastalığın görüldüğü bölgelerde günde 1 tane vererek koruma sağlanması öneriliyor. İlaç burada koruyucu bir etki sağlamıyor ancak tedavinin erken başlaması hastalığın daha hafif geçmesini sağlar diye düşünülüyor.

Grip aşısı önlüyor mu?

Şu anda insanlara yönelik olarak hali hazırda uygulanmakta olan grip aşılarının kuş gribi virüsü H5N1'i önleyici herhangi bir etkisi bulunmuyor.Ancak aşı geliştirme çalışmaları devam ediyor.

Tavuk etinden nasıl bulaşır?

İyi pişmemiş et mikroorganizmalar açısından her zaman bir risk unsurudur. Buna karşılık iyi pişmiş tavuk etinden insana virüs bulaşması mümkün değildir. Çünkü normal pişirme sıcaklığı olan 70 santigrat derecenin üzerindeki her pişirme virüsü etkisiz hale geliyor. Hastalıklı bile olsa, pişirilmiş bir tavuk etinden bulaşan hiçbir vaka günümüze kadar rapor edilmemiştir.

Nasıl tanı konuluyor?

İnsanda hastalığın tanısı, boğaz sürüntüsü örneklerinde virüsün veya antijenlerinin tesbit edilmesiyle konulur. Ateşe rağmen kanda lökosit (özellikle lenfosit) ve trombosit sayısının düşük olması tanıda yol gösterici olabilir. Akciğer filminde viral zatürreeyi düşündürecek bulgular görülür.

Virüs yazın ölecek mi?

Bu virüs soğuğu seviyor. Virüs ısıyla ve 56 derecede 3 saat ya da 60 derecede 30 dakika bekletildiğinde ölüyor. İyot içeren dezenfektanlarla öldürülebilir. Virüs, dışkıda soğuk havada yaklaşık 3 haftaya kadar canlı kalabilir. Virüs suda 22 derecelik ısıda 4 günden fazla canlı kalabilirken sıfır derecede ise 30 gün canlı kalabilir.

Su kaynakları kirlenir mi?

İnsanlar için böyle bir sorun yaşanmaz. İçme suları klorlandığı için problem yok. Ancak su kaynaklarını kullanan diğer kuşlar için tehlikelidir. Kirlenen su kaynakları hastalığın yayılımını kolaylaştırır.

Kedi köpekler için tehlikeli mi?

Bu dönemde kedi köpeklerin çiğ et yemesini engellemek gerekir. Ayrıca kuş pisliğine basarak taşıyıcı da olabilirler. Bir süre özellikle riskli bölgelerde dikkat etmeli.

Ev kuşları tehlike altında mı?

Hayır, bu virüsü göçmen kuşlar taşır. Tehlikeli diye evdeki kafesin içindeki kuştan da şüphelenmenin anlamı yok.

Hangi hayvanları etkiliyor?

Hastalık daha çok ördek, hindi, tavuk, sülün, evcil kaz, bıldırcın, tavus kuşu, muhabbet kuşu, martı, bataklık kuşları, keklik, deniz kuşları, beç tavuğu, deve kuşu ve papağan cinslerinde görülmektedir. Başlıca görüldüğü diğer hayvanlar ise domuz, kaplan ve leoparlardır. Ev kedileri deneysel olarak enfekte edilebilmiştir.